Forum Zero - Türkiyenin En İyi Online Oyun Forumu

   


Go Back   Forum Zero - Türkiyenin En İyi Online Oyun Forumu > Eğitim Dünyası > Lise Ansiklopedisi > Türk Edebiyatı


Ferruh’un Müstesnâ Ritimde Bir Gazeli

Türk Edebiyatı


Cevapla
 
LinkBack Seçenekler Arama Stil
Alt 04 Kasım 2013   #1
MyHorsesYouToo
OConner - ait Kullanıcı Resmi (Avatar)
Üye Profil Bilgileri
Üyelik tarihi: 06 Temmuz 2012
Bulunduğu yer: İstanbul
Alter: 19
Mesajlar: 1.795
Konular: 1205
Rep Puanı: 30960
Rep Gücü: 1801
Rep Derecesi : OConner has a reputation beyond reputeOConner has a reputation beyond reputeOConner has a reputation beyond reputeOConner has a reputation beyond reputeOConner has a reputation beyond reputeOConner has a reputation beyond reputeOConner has a reputation beyond reputeOConner has a reputation beyond reputeOConner has a reputation beyond reputeOConner has a reputation beyond reputeOConner has a reputation beyond repute
Aldığı Teşekkürler: 28
Ettiği Teşekkürler: 23
OConner isimli Üyeye Skype üzeri Mesaj gönder
Standart Ferruh’un Müstesnâ Ritimde Bir Gazeli

“Bak A Bak Bak Bak A Bak” Gazeli-Ferruh
----------------------------------------


Bugün daha ziyade “divan şiiri” olarak tabir ettiğimiz klâsik Türk şiiri bazı şairlerin elinde iç içe manalarla bir girdabı andırırken bazı şairlerde de ses unsurunun öne çıktığı bir şiir olarak karşımıza çıkmaktadır.

Doğrusu bu şiir gerek ses gerek mânâ gerek belâgat vb. açılardan çok doyurucu ve çeşitli örnekler vermiştir. Bu yazıda ele alacağımız şiir örneği ise kafiyedeki ses tekrarlarıyla dikkat çeken “kendine has/müstesn┠bir şiir örneğidir.

“Ferruh” mahlaslı şâire ait bu şiirin metnini İskender Pala’nın “Divan Şiiri Antolojisi” adlı eserinden almış bulunuyoruz.

(İskender Pala Kronolojik Divan Şiiri Antolojisi Ötüken Yayınları İstanbul 1999 sayfa 290)

Dilerseniz önce şiiri okuyalım ve ardından üzerinde konuşalım:

GAZEL-İ FERRUH

Bir kezin hâlime ey şeh bak a bak bak bak a bak
Beni cevr odına yeter yak a yak yak yak a yak
Dün ü gün odda durur uş bu cefâ sac ayağı
Kaynadım gam kazanında laka lak lak laka lak
Dil ü cânın kahrın odına tutuşur kav gibi
Bu cefâ çakmağı dostum çak a çak çak a çak
Mihnetinden feleğin bir demir örs oldu yürek
Dokunur gam çekici tak taka tak tak taka tak
Eyle Ferruh kuluna şâhım inâyetle nazar
Boynuma zülf kemendin tak a tak tak tak a tak

*****
Şiirde söylenenler ve anlatım üzerine değerlendirmelere geçmeden önce şiirin kafiyesinin yansımalı seslerin tekrarlarıyla oluşmuş olması ve bu tekrardan oluşan -neredeyse tabîî- âhenk dikkatinizi çekmiş olmalıdır. Bu ritim üzerinde beyitleri değerlendirirken de durmak niyetindeyiz. Ancak bu şiiri kendine has kılan bu özelliği en başta da belirtmeden geçmek istemedik.

Şimdi beyit beyit şiiri ele alalım:

1. Bir kezin hâlime ey şeh bak a bak bak bak a bak
Beni cevr odına yeter yak a yak yak yak a yak

Mânâ: “Ey sevgili bir kez hâlime bak ve beni cevr (sıkıntı cefâ) ateşinde yak yeter [artık]!”

Şair sevgilinin yüz vermeyişinden şikâyetçi. Klâsik Türk şiirinde genellikle âşık sevgilinin cefâsından şikâyet etmez. Hatta çoğu kez onu lütuf bilir ve insanı olgunlaştıran aşk sürecinin tabîî bir hâli sayar ve seve seve kabullenir. Âşık için asıl kötü olan sevgilinin ona yüz vermemesi onu muhatap almamasıdır. Burada da şair adeta: “Yeter artık hâlime bak benimle biraz ilgilen ve beni gerekirse aşkının cefâ ateşinde yak pişir olgunlaştır.

[Bana istediğin cefâyı et ama ne olur bir kez hâlime bak.]” demekte.

“Bak a bak bak bak a bak” ifadesindeki ritmik seslerle sevgiliye dikkat çekici bir sesleniş çağrıştırılmış olunuyor. “Yak a yak yak yak a yak” kısmı ise yakmak fiiili etrafında bu ritmik sesin kafiyesi ve tamamlayıcısı durumunda.



2.Dün ü gün odda durur uş bu cefâ sac ayağı
Kaynadım gam kazanında laka lak lak laka lak

Mânâ: “Bu cefâ sac ayağı gece gündüz ateşte durur. (Böylece ben) Gam kazanında laka lak lak laka lak (sesleriyle) kaynadım.”

Cefâ gam kazanını ayakta tutan bir sac ayağı olarak görülmekte. Âşık (şâir) bu gam kazanında laka lak lak laka lak kaynamakta. Bu mısralar bir bakıma âşığın aşk yolunda çekilen sıkıntılarla pişme macerasının bir ifadesi olarak da görülebilir. Kaynamanın ifade edilişi de suyun fokurdamasından mülhem ritmik seslerle yapılmış:

laka lak lak laka lak!

Böylece şiirin umumî âhengine de uyum sağlanmış ritmin devamı tesis edilmiş oluyor.

3. Dil ü cânın kahrın odına tutuşur kav gibi
Bu cefâ çakmağı dostum çak a çak çak a çak

Mânâ:
(Ey) Dostum! Bu cefâ çakmağı Gönül ve canın kahrının ateşine kav gibi çak a çak çak a çak tutuşur.
Cefâ bu kez de yakıcılığı yönüyle çakmağa benzetilmiş. Kav kelimesinin anlamı ise Türk Dil Kurumu’nun internet sitesinde şu şekilde veriliyor(1):

“Ağaçların gövdesinde veya dallarında yetişen bir tür mantardan elde edilen ve çabuk tutuşan süngerimsi madde.” Kavın kolayca tutuşan yapısı ile âşığın hassasiyet kazanmış yapısı arasında paralellik düşünmek mümkün görünüyor. Çakmak kelimesi adı üstünde “çak” sesi ve “çak-” fiili ile özdeşleşmiş bir kelime. Gazelin rediflerindeki ritmik seslerin de bu beyitte bu ses üzerinden gitmesi beyitteki manâ ve ses kaynaşmasını ikmâl eden bir hususiyet arz ediyor.

4.Mihnetinden feleğin bir demir örs oldu yürek
Dokunur gam çekici tak taka tak tak taka tak

Mânâ: “Yürek feleğin mihnetinden bir demir örs oldu. Gam çekici (o örse) “tak taka tak tak taka tak” (sesleri ile) dokunur.

Örs TDK’nın internet sitesinde:

“Biçimleri yapılacak işe göre değişen üzerinde maden dövülen çelik yüzeyli demir araç”(2) olarak tanımlanıyor.

Şair yüreğini bir demir örse çektiği sıkıntıları da yürek örsünü döven bir çekice benzetmiş; bu çekici de gam çekici olarak adlandırmış. Bu gam çekici yürek örsüne vururken de “tak taka tak tak taka tak” şeklinde sesler çıkarmakta ki bununla demiri döven çekiç sesi bize verildiği gibi “canına tak etmek” deyimi de çağrıştırılmakta. Böylece hem şiirin redifindeki âhenk devam ettirilmiş ve hem ilk anlam hem de çağrışım ustaca kurgulanmış görünüyor.

5.Eyle Ferruh kuluna şâhım inâyetle nazar
Boynuma zülf kemendin tak a tak tak tak a tak

Mânâ: Ey şâhım [sevgilim]! Ferruh kuluna yardımınla nazar eyle ve boynuma saçının kemendini tak a tak tak tak a tak!

Sevgili şâh âşık da şâhın (sultanın) kulu olarak ifade edilmiş. Şâir (âşık) şâh olan sevgiliden kuluna bakıp (onun hâlini görüp) yardım etmesini istiyor. Bu yardımın nasıl olacağı da ikinci mısrada ifade ediliyor. Şâir (âşık) sevilisinden saçlarının kemedini boynuna takmasını istiyor. Zira kullar (köleler) şâhlarının (efendilerinin) kaydı altındadırlar. Zaten ilk mısrada da âşık kendisini kul sevgilisini şâh olarak ifade etmişti. Dîvân şiirinde çokça kullanılan bir güzellik unsuru olan saç “perişandüzensiz dağınık uzun vs. durumlarıyla âşıkın aklını başından alır esir eder perişan eder.”(3)

Burada şâirin sevgilinin zülfüne (saçına) bağlanmayı bizzat istediği bunu sevgiliden bir yardım talebi olarak dile getirdiği görülüyor. İlk beyitteki değerlendirmede de ifade edildiği gibi âşık için sevgilinin cefası onun âşığa olan ilgisini kesmediğinin göstergesi olduğu için âşık onu lütuf bilir aşk yolunda pişme sürecinin tabiî bir hâli sayar. Yeter ki sevgili onu terkedip ilgisiz bırakmasın.


Müellifi: Fahri Kaplan



Üye Profil Bilgileri



KARAKARTAL!
OConner isimli Üye şimdilik offline konumundadır   Alıntı ile Cevapla
Alt 28 Mart 2014   #2
GulmezBeat23 - ait Kullanıcı Resmi (Avatar)
Üye Profil Bilgileri
Üyelik tarihi: 19 Aralık 2013
Bulunduğu yer: Elazığ
Alter: 23
Mesajlar: 351
Konular: 16
Rep Puanı: 2782
Rep Gücü: 355
Rep Derecesi : GulmezBeat23 has a reputation beyond reputeGulmezBeat23 has a reputation beyond reputeGulmezBeat23 has a reputation beyond reputeGulmezBeat23 has a reputation beyond reputeGulmezBeat23 has a reputation beyond reputeGulmezBeat23 has a reputation beyond reputeGulmezBeat23 has a reputation beyond reputeGulmezBeat23 has a reputation beyond reputeGulmezBeat23 has a reputation beyond reputeGulmezBeat23 has a reputation beyond reputeGulmezBeat23 has a reputation beyond repute
Aldığı Teşekkürler: 5
Ettiği Teşekkürler: 25
Standart Cevap: Ferruh’un Müstesnâ Ritimde Bir Gazeli

Teşekkürler.



Üye Profil Bilgileri
Yeni Geldim.
GulmezBeat23 isimli Üye şimdilik offline konumundadır   Alıntı ile Cevapla
Alt 26 Nisan 2014   #3
Avatar Yok
Üye Profil Bilgileri
Üyelik tarihi: 26 Nisan 2014
Alter: 27
Mesajlar: 23
Konular: 7
Rep Puanı: 10
Rep Gücü: 27
Rep Derecesi : HasinErkek is on a distinguished road
Aldığı Teşekkürler: 1
Ettiği Teşekkürler: 0
Standart Cevap: Ferruh’un Müstesnâ Ritimde Bir Gazeli

teşekkürler



HasinErkek isimli Üye şimdilik offline konumundadır   Alıntı ile Cevapla
Alt 19 Haziran 2014   #4
Melez - ait Kullanıcı Resmi (Avatar)
Üye Profil Bilgileri
Üyelik tarihi: 19 Haziran 2014
Alter: 20
Mesajlar: 141
Konular: 60
Rep Puanı: 10
Rep Gücü: 145
Rep Derecesi : Melez is on a distinguished road
Aldığı Teşekkürler: 2
Ettiği Teşekkürler: 0
Standart Cevap: Ferruh’un Müstesnâ Ritimde Bir Gazeli

Teşekürler

Ekledi ; Teşekürler



Melez isimli Üye şimdilik offline konumundadır   Alıntı ile Cevapla
Cevapla

Seçenekler Arama
Stil

Yetkileriniz

Tüm Zamanlar GMT +3 Olarak Ayarlanmış. Şuanki Zaman: 21:08.

Sistem Bilgileri Bilinmesi Gerekenler
Powered by vBulletin® Version 3.8.4
Copyright ©2000 - 2017, Jelsoft Enterprises Ltd.
Search Engine Optimization by vBSEO 3.6.1
User Alert System provided by Advanced User Tagging v3.1.0 (Lite) - vBulletin Mods & Addons Copyright © 2017 DragonByte Technologies Ltd. Runs best on HiVelocity Hosting.
Lütfen Sorunlarınızı Buradan Bize Bildiriniz.

Sitedeki Tüm Paylaşımların Sorumlulukları Paylaşım Sahiplerine Aittir.
Soru Ve Sorunlarınız İçin Lütfen İletişim Bölümünü Kullanınız
Tema Tasarımı ForumZero.Net - Foxin


1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 32 33 34 35 36 37 38 39 40 41 42 43 44 45 46 47 48 49 50 51 52 53 54 55 56 57 58 59 60 61 62 63 64 65 66 67 68 69 70 71 72 73 74 75 76 77 78 79 80 81 82 83 84 85 86 87 88 89 90 91 92 93 94 95 96 97 98 99 100 101 102 103 104 105 106 107 108 109 110 111 112 113 114 115 116 117 118 119 120 121 122 123 124 125 126 127 128 129 130 131 132 133 134 135 136 137 138 139 140 141 142 143 144 145 146 147 148 149 150 151 152 153 154 155 156 157 158 159 160 161 162 163 164 165 166 167 168 169 170 171 172 173 174 175 176 177 178 179 180 181 182 183 184 185 186 187 188 189 190 191 192 193 194 195 196 197 198 199 200 201 202 203 204 205 206 207 208 209 210 211 212 213 214 215 216 217 218 219 220 221 222 223 224 225 226 227 228 229 230 231 232 233 234 235 236 237 238 239 240 241 242 243 244 245 246 247 248 249 250 251 252 253 254 255 256 257 258 259 260 261 262 263 264 265 266 267 268 269 270 271 272 273 274 275 276 277 278 279 280 281 282 283 284 285 286 287 288 289 290 291 292 293 294 295 296 297 298 299 300 301 302 303 304 305 306 307 308 309 310 311 312 313 314 315 316 317 318 319 320 321 322 323 324 325 326 327 328 329 330 331 332 333 334 335 336 337 338 339 340 341 342 343 344 345 346 347 348 349 350 351 352 353 354 355 356 357 358 359 360 361 362 363 364 365 366 367 368 369 370 371 372 373 374 375 376 377 378 379 380 381 382 383 384 385 386 387 388 389 390 391 392 393 394 395 396 397 398 399 400 401 402 403 404 405 406 407 408 409 410 411 412 413 414 415 416 417 418 419 420 421 422 423 424 425 426 427 428 429 430 431 432 433 434 435 436 437 438 439 440 441 442 443 444 445 446 447 448 449 450 451 452 453 454 455 456 457 458 459 460 461 462 463 464 465 466 467 468 469 470 471 472 473 474 475 476 477 478 479 480 481 482 483 484 485 486 487 488 489 490 491 492 493 494 495 496 497 498 499 500 501 502 503 504 505 506 507 508 509 510 511 512 513 514 515 516 517 518 519 520 521 522 523 524 525 526 527 528 529 530 531 532 533 534 535 536 537 538 539 540 541 542 543 544 545 546 547 548 549 550 551 552 553 554 555 556 557 558 559 560 561 562 563 564 565 566 567 568 569 570 571 572 573 574 575 576 577 578 579 580 581 582 583 584 585 586 587 588 589 590 591 592 593 594 595 596 597 598 599 600 601 602 603 604 605 606 607 608 609 610 611 612 613 614 615 616 617 618 619 620 621 622 623 624 625 626 627 628 629 630 631 632 633 634 635 636 637 638 639 640 641 642 643 644 645 646 647 648 649 650 651 652 653 654 655 656 657 658 659 660 661 662 663 664 665 666 667 668 669 670 671 672 673 674 675 676 677 678 679 680 681 682 683 684 685 686 687 688 689 690 691 692 693 694 695 696 697 698 699 700 701 702 703 704 705 706 707 708 709 710 711 712 713 714 715 716 717 718 719 720 721 722 723 724 725 726 727 728 729 730 731 732 733 734 735 736