Forum Zero - Türkiyenin En İyi Online Oyun Forumu

   


Go Back   Forum Zero - Türkiyenin En İyi Online Oyun Forumu > Eğitim Dünyası > Lise Ansiklopedisi > Tarih & İnkilap Tarihi


Muhteşem Mohaç Zaferi 1526..

Tarih & İnkilap Tarihi


Cevapla
 
LinkBack Seçenekler Arama Stil
Alt 29 Ekim 2013   #1
MyHorsesYouToo
OConner - ait Kullanıcı Resmi (Avatar)
Üye Profil Bilgileri
Üyelik tarihi: 06 Temmuz 2012
Bulunduğu yer: İstanbul
Alter: 19
Mesajlar: 1.795
Konular: 1205
Rep Puanı: 30960
Rep Gücü: 1801
Rep Derecesi : OConner has a reputation beyond reputeOConner has a reputation beyond reputeOConner has a reputation beyond reputeOConner has a reputation beyond reputeOConner has a reputation beyond reputeOConner has a reputation beyond reputeOConner has a reputation beyond reputeOConner has a reputation beyond reputeOConner has a reputation beyond reputeOConner has a reputation beyond reputeOConner has a reputation beyond repute
Aldığı Teşekkürler: 28
Ettiği Teşekkürler: 23
OConner isimli Üyeye Skype üzeri Mesaj gönder
Standart Muhteşem Mohaç Zaferi 1526..


Dönem Padişahı : Kanuni Sultan Süleyman..

Vezir-i Azam : Damat İbrahim Paşa..

Taraflar:

Saldıran
Osmanlı İmp..

Savunmaya Çalışan:
Macaristan Krallığı
Hırvat Krallığı
Bohemya Prensliği
Kutsal Roma Germen İmp
Bavaria
Papalık Devleti
Lehistan Krallığı..




MOHAÇ MEYDAN MUHAREBESİ ve ZAFERİ

(29 Ağustos 1526)


Mohaç meydan muharebesi, dünya harp tarihinde nadir görülen kesin sonuçlu savaşlardan biri, belki de örnek tam bir imha savaşıdır.

Osmanlı Devleti’nin 10. Padişahı I. SÜLEYMAN’IN başkomutanı olduğu Osmanlı ordusuyla Macaristan Kralı II. LOJOS (LAYOŞ) komutasındaki Macar ordusu (Haçlı ordu) arasında bugüne kadar yapılmış en büyük savaşın adıdır.

Bu savaşta; Türk milletinin ezeli ve ebedi cengâverlik hassalarından örnekler vardır. Bu savaşta Osmanlı askerinin gösterdiği cesaret ve kahramanlıkla ortaya koyduğu yenilmezlik ile 31 yaşındaki genç başkomutanın (dünya tarihinde MUHTEŞEM SÜLEYMAN diye söz ettiren padişahın) yaptığı savaş sevk ve idaresinde, stratejik ve taktik maharet onu da askerî deha seviyesinin zirvesine yükseltmiş, dünyanın en ünlü komutanları arasında yer almıştır.


MOHAÇ MEYDAN MUHAREBESİNDEN ÖNCE OSMANLI DEVLETİYLE AVRUPA DEVLETLERİNİN GENEL GÖRÜNÜŞLERİ

Bu savaştan evvel Osmanlı Devleti’yle Avrupa devletlerinin genel görünüşünü incelemede fayda var.

Bu günlerde Avrupa henüz ortaçağın derebeylik dönemini yaşarken, doğudan, Orta Asya’dan gelen seciyeli, azimkâr Türk milletinden doğma Osmanoğulları, kendi gayretleriyle bir devlet kurmuşlar, dünyada ilk defa kurdukları daimi ordularıyla sınırlarını kısa bir zamanda genişletmeyi başararak, medeniyete hizmet ediyorlardı. Kanunî Sultan Süleyman devrinde Osmanlı İmparatorluğu ülkesi sınırları: Doğuda İran’a, güneyde Umman Gölü, Mısır içindeki Sahray-ı Kebir’e (Büyük Çöl’e), batıda Adriyatik Denizi’ne, kuzeyde Tuna Nehri’ne kadar uzanmış bulunuyordu. Eflak,

Boğdan, Osmanlı Devleti’nin hükümranlığında birer beylik, Kırım yine devletin muhafazasında bir hanlıktı. O sıralarda Halifeliğin de Osmanlı padişahlarında bulunması ve yine o sıralarda bilgili, iyi siyasetçi idarecilerin maharetli elleri altında bulunan devlet, şaşa*alı hayatım yaşıyordu.

Bu sıralarda Avrupa’da da kalkınmalar oluyor, ortaçağın derebeyliklerine son verilerek medeniyette ilerlemeler görülüyordu. İçişlerini düzeltmiş Fransa, İngiltere, İspanya devletleri sınırlarını genişletmek için Avrupa’da yıllarca uzayıp giden savaşlara tutuş*muşlardı. Bu boğazlaşmaların en hareketli devresinde, soylular arasındaki evlenmeler ve miras yollarıyla Avrupa’nın çoğuna sahip olmuş olan Almanya İmparatoru Şarlken meydana çıkmış bulunuyordu. İmparator Şarlken’in ülkesi de Felemenk, Belçika, Lüksemburg, Fransa’nın kuzeyi, İtalya’nın yarısına yakın topraklar, Almanya, Avusturya, Çekoslovakya’yı içine alıyordu. İşte Mohaç savaşı başlamadan Avrupa’nın durumu buydu. En önemlisi Osmanlı Devleti’nin karşısında bu kocaman İmparatorluk dikilmiş bulunuyordu.


MOHAÇ SAVAŞININ SEBEPLERİ:

Savaş sebebi olarak; Almanya İmparatoru Şarlken’in bütün Avrupa’ya hâkim olma isteği ve Osmanlıları Balkanlar’dan atmak emellerini aramak doğru olur. Şarlken; Almanya İmparatoru ve İspanya Kralı sıfatıyla Avrupa’nın birçok yerini eline geçirmişti. Bu sırada eniştesi Macaristan Kiralı Layoş da kendisini Osmanlılar aleyhine kışkırtıyordu. Çünkü Kanunî Sultan Süleyman’ın padişahlığının ilk hareketleri içinde Belgrat Kalesi’nin ele geçirilmesi, pek kısa bir zaman sonra da Akdeniz’de Osmanlı hükümranlığına engel olan Rodos Şövalyelerinin elinden Rodos adasının alınması Şarlken’in gözünden kaçmamıştı.

Şarlken’in asıl maksadı Macaristan’ı da kendi sınırları içine almaktı. Belgrat’ın elden çıkması yetmiyormuş gibi bir de Rodos adasının Osmanlıların eline geçmesi Hıristiyanlık dünyasını çileden çıkarmıştı. Bunu fırsat bilen Şarlken’in Belgrat’ı geri almak, Macaristan’ı tümüyle kendi toprakları içine katmak gayesi açığa çıkmış, bu da Osmanlıların gözünden kaçmamıştı.

Şarlken ilk tedbir olarak, kardeşi Ferdinand’ı Avusturya Dukası ve Bohemya, Macaristan Kralı adları altında Osmanlıların önüne bir koruma duvarı gibi dikti ve emellerinde başarıya ulaşmak için Lehistan Krallığı, Ulah, Buğdan Beyliklerini kendi sınırları içine almak istedi. Lehistan Kralı, Şarlken’den korunmasına karşılık, Slavların çoğunluğunu oluşturduğu Bohemya’da, yakınlık ve soydaşlık dolayısıyla Macaristan’da gözü vardı. Hiç olmazsa bu ülkeyi korumak istedi. Şarlken’e boyun eğmedi ve karşı olacağını bildirdi. Şarlken, Lehistan’ı kendi tarafına çekemeyince, Buğdan ve Ulah bölgelerine döndü. Buğdan, coğrafî durumu bakımından kolay kolay ele geçirilmesi mümkün olmayan bir yerdi. Uğraşmalar da burada boşuna çıktı. Ulahlar ise Şarlken’in yanında bulunmak istiyorlardı. Bu da Şarlken’in işine geliyordu. Çünkü Ulahların toprakları üzerinde Vidin ve Niğbolu yolundan güneye doğru yürüyecek bir ordu, İstanbul’a en kısa yoldan ulaşacak veya bu topraklara hâkim olan Belgrat’a, Macaristan’a girecekti. Bunu ise Osmanlı ordularının geri çekilme yollarını tehdit edici durumda olduğu için yararlı görüyordu. Fakat bu sırada Ulah Beyi’nin ölümü Şarlken’in ümitlerini kırdı. Osmanlılar, Tuna serhat beylerinden Yahya Paşaoğlu Mehmet Bey’in komutasındaki bir özel görev kuvvetiyle bu topraklara hâkim oldu. Bu durumdan sonra Ulah beyleri Osmanlı padişahları tarafından tayine başlandı. Bu arada Bey de atandı. İşte bu karşılıklı hareketler Şarlken ile Kanunî’nin çatışmalarının başlangıcı oldu. Osmanlılar daha atik davranıp Avrupa’da bir cephe açmazlarsa Şarlken’in Fransa’yı, Macaristan’ı da ele geçirmesi halinde Osmanlı Devleti için bir felaket olacağı düşüncesi, Osmanlıları harekete geçirmeye kâfi geldi. Birçok eyalet beyleri ve Tuna serhat komutanları, kuvvetleriyle Sitri (Styrie)-Hırvatistan-Dalmaçya üzerine birçok akınlar yapmaya başladılar ve birçok önemli yerleri de ele geçirmeyi başardılar. Bir yandan Şarlken’i diğer taraftan Kanunî’yi kızıştıranlar da eksik olmuyordu. O sıralarda Şarlken ordularıyla çarpışan Fransa Kralı I. Fransuva orduları Pavi’de yenilmiş, Fransuva, Şarlken’e esir olmuştu. Fransa Kralı’nın annesi Düşes Dangolen, Kanunî’ye gönderdiği bir mektupla oğlunun kurtarılması için yalvarıyordu. Bunun üzerine Kaptan-ı Derya Barbaros Hayreddin Paşa’ya görev verilmiş, o da donanmasıyla Nis’e giderek, Şarlken’in donanmasıyla yaptığı deniz savaşını kazanmış, hem Fransa’yı hem de kralları Fransuva’yı kurtarmıştı. I. Fransuva da Şarlken’e karşı bir savaş açılması için Kanunî’ye yata arıyor, bu büyük tehlikeyi ortadan kaldırmasını istiyordu. İtalya’daki hükü*metlerin çoğu korku içinde, açıkça Osmanlılara yanaşmıyor, fakat Osmanlıların başarısını temenni ediyorlardı. Bu olay artık kaçınılmaz bir durumu meydana çıkarmıştı. Kanunî Sultan Süleyman, hem Doğu Roma İmparatorluğu’nun vârisi hem de İslâm ümmetinin Halifesi idi.

Osmanlı ordularıyla düşman ordularının kuvvet bakımından mukayesesine gelince:

Tarih yazarları Osmanlı ordusuyla düşman ordularının kuvvetleri, sınıf ve bölümlerini başka başka yazmakta, çeşitli şekilde yorumlamaktadırlar. Bunların içinde doğruyu çıkarmak çok zor olmakla beraber, yabancı kaynaklardan yapabildiğimiz araştırmalar sonucu; Osmanlı ordusunun düzenli kurulmuş olması sebebiyle sayısı ve gösterilen sınıflar akla uygundur.

Düşman ordularına gelince: Düzenli bir orduya sahip olmadıkları için inanılır bir sayıları ve kuvvet bölümleri de bulunmadığı görülüyor, ancak Mohaç zafernamesinden edinebildiğimizle iktifa etmek zorunda kalıyoruz.

Kanunî devrinde Osmanlı ordusunun iki çeşit askeri vardı:

1- KAPIKULU ASKERLERİ: Devlet hazinesinden maaş, tayinat alan, devlet merkezinde kışlalarda barındırılan, eğitim meydanlarında devamlı eğitilen askerler. Bunlar bütün kalelerde, Bursa, Edirne gibi büyük ve önemli şehirlerde bulunduruluyorlardı.

Yeniçeriler; 196 ortadan teşekkül ediyordu. Yeniçeriler yaya ocaklarını, cebeciler cebeci ocaklarını, topçular, top arabacıları kendi ocaklarını oluşturuyorlardı. Bunların sayısı ortalama 50–60 bin kadardı. Süvari sınıfı; sipahiler, silahtarlar, ulufeci, yeman, yesarbölükleri, garibanlar, atlı bölüklerdi. Bunlarda 17.000 kadardı.

Tersane askerleri, deniz ordusu: Bu devirde Osmanlı donanması çok kuvvetliydi ve ince filo 20 parça hafif gemiden, donanma ise 47 büyük gemiden kurulmuştu. Donanmanın mürettebatı leventler 16.000 kadar olup bunların 7.000 kadarı silahlı idi. İnce filonun her gemisinde 100 kadar silahlı asker bulunurdu. Bu devirde deniz kuvvetlerinin genel sayısı da 30.000 kadardı.


Bostancılar; İstanbul, Edirne’de bulunan bahçe muhafızlarıydılar.


Kapıkulu: 50.000–60.000


Süvari: 17.000


Denizci: 30.000


Toplam: 97.000–107.000


Eyalet askerleri: Hizmet karşılığı komutanlara verilen eyalet gelirinden savaş için hazırlamaya mecbur oldukları askerlerdi. Alınan gelir miktarına göre bölünen araziye, Has, Zeamet, Tımar, Yurtluk, Ocaklık adları veriliyordu. Yıllık geliri 100.000 akçadan fazla olanlara Has deniliyordu.

Yıllık geliri 20.000’den 100.000’e kadar olanlara Zeamet, yıllık geliri 6.000’den 20.000’e kadar olana da Tımar deniliyordu. Yurtluk, ocaklıklar, sınır koruyuculuğu ve bazı kaleler yerli erlere verilirdi. Bu suretle arazi dağıtılan bu kişiler, yerli kulu, serhat kulu, topraklı süvarisi adlarında askerleri silahlarıyla ve bütün donatmayla hazırlamak zorunda idiler. Osmanlı Devleti’nin o sıralarda parsellediği eyaletlerin çıkardığı asker sayısına gelince: 190–200 bin Anadolu, 100–150 bin kadarı da Rumeli’dendi.

MOHAÇ meydan muharebesine katılan Osmanlı ordusunun sayısı 60–70 bin süvari ve Rumeli sipahisi olup hepsi Sofya’da toplanmıştı. Ayrıca Hüsrev ve Bâli Beyler komutasında 50–60 bin kadar akıncı vardı. İnce filo askerleri de 7–10 bin kadardı. (Bu savaşta da rakamlar kesin değildir.)


MACAR ORDUSU: Macarların düzenli orduları yoktu. Araştırılan tarih kitaplarında bu ordunun kuvvet bölüklerine rastlanmadı. Ancak Mohaç Zafernamesi’nden edinilen bilgilere göre; Macaristan Kralı LAYOŞ, krallığını koruttuğu ve kendi ülkesinden toparlayabildiği, çoğunluğu zırhlı süvarilerden oluşan 150–200 bin kadar bir kuvvetle Mohaç meydan savaşına katıldığı kabul edilir. (Tarihçi Solakzade Saadettin tarihinde: Kral Layoş’un diğer devletlerden toparlayabildiği 300.000 kadar silahlı askerle Mohaç denilen yerde ordugâh kurduğunu ve ordugâhın etrafına hendek kazdırdığını, yakalanan esirlerden öğrenildiğini yazmaktadır.)


OSMANLI VE MACAR ORDULARININ SAVAŞ HAZIRLIKLARI VE YÜRÜYÜŞLERİ:



OSMANLI ORDUSUNDA SAVAŞ HAZIRLIKLARI:

Öncelikle yapılacak bu savaş için gizliliğe çok önem verilmiş, savaş hazırlığına geçilmiş, fakat savaşın doğuya mı yoksa batıya mı karşı yapılacağı hakkında kimseye bir şey söylenmemişti. Bütün bir kış daha evvelce hazırlanan bir plan gereği, yapılacak bir savaş için ihtiyaç duyulacak her şey ikmal edilmiş, bu meyanda pek çok yeni toplar döktürülmüş, ordu ile Tuna Nehri üzerinden paralel hareket edilebilecek gemiler yaptırılmış, gidilecek yollar üzerinde yiyecek, içecek ve cephane dağıtım noktaları kurulmuş, lüzumlu her şey buralarda depo edilmişti.

İlkbahar mevsiminin gelişiyle savaşa hazırlanma emirleri verilmiş, birlikler de bütün hazırlıklarını tamamlamışlardı. Bir yandan da İran’a savaş söylentileri yayılmaya başlamıştı.

Osmanlı ordusunun yürüyüşü: Osmanlı ordusu, Kanunî Sultan Süleyman’ın başkomutanlığında 23 Nisan 1526 tarihinde İstanbul’dan Edirne’ye doğru yürüyüşe geçmişti. Bu sırada Rumeli askerleri Sofya’da toplanmış, Anadolu askerleri ise; Anadolu Beylerbeyi Behram Paşa komutasında Çanakkale’den Gelibolu’ya geçirilmiş, Gelibolu’dan Edirne’ye yürütülerek Padişah ordusuna katılmışlardı. Bu suretle Osmanlı ordusu yığınağında tamamlanmış, son şeklim almıştı. Edirne’den bir sabah harekete geçirilen Osmanlı ordusu, Edirne-Filibe-Sofya yoluyla Belgrat genel istikametinde yürüyüşe geçirilmişti. Sofya’dan itibaren Sadrazam İbrahim Paşa, Rumeli askerleri ve bu gruba eklenen 2000 kadar yeniçeri, 150 kadar topla ordunun ilerisinden gönderilmiş ileri emniyet sağlandıktan sonra bütün ordu yürüyüşe geçirilmişti.

Yürüyüş, düzenli bir şekilde devam etmiş, ordunun yiyecek ve içeceği, orduyu takip eden ağırlıklar da taşınmış ve plan ne ise öyle devam edilmiştir. Bazı diğer ihtiyaçlar, daha evvelce görevlendirilen satın alma komisyonlarınca parası peşin ödemek suretiyle yol boyunca rastlanan köy ve kasabalardan temin edilmiştir. Belgrat’a gelindikten sonra, ordunun büyük bir kısmı Sava Nehri’nde birbirine bağlanan mavnalardan yapılan köprülerle 3 günde geçilerek önce Zemlin’e ve oradan Salagamis’e yürümüştür. Sadrazam İbrahim Paşa, 40.000 kişiden kurulu bir özel kuvveti ile Petervaradin Kalesi’ni ele geçirmişti. Kanunî Sultan Süleyman, Osmanlı ordusuyla Petervaradin Kalesi yakınlarına geldiğinde, kalenin alındığı görülmüş, yine bu sıralarda Bosna Beylerbeyi tarafından Petroviçe ve Metrofçe’nin de ele geçirildiği duyulmuş, bu başarılar ordunun moralini yükseltmişti.

Sadrazam İbrahim Paşa da birliğiyle orduya katılmış, ordu 26 Ağustos 1526’da yeniden aldığı öncü emniyeti içinde yürüyüşe geçirilmişti. Bu yürüyüşte 5000 kadar süvari birliğiyle Yahyapaşazade Bâli Bey öncü göreviyle ileriden, Bosna Beylerbeyi de artçı olarak harekete geçmişti. Ordu, büyük kısmın da yeniden alman bir düzenle; İbrahim Paşa komutasında 12.000 Rumeli süvarisi, 2000 yeniçeri, 30 topla, onun gerisinde Behram Paşa komutasında 10.000 yeniçeri, 2000 Anadolu yayası, 20.000 Anadolu süvarisi 270 top, daha geriden de Padişah Kanunî Sultan Süleyman komutasında 1000 kadar süvariyle Mohaç genel yönünde yürüyüşe geçirilmişti.

Mohaç ovasına yaklaşıldığında, Sadrazam İbrahim Paşa ve komutanları ilerideki tepelerden düşman ordusunun durumunu keşfe başlamışlar, gördüklerini aralarında tartışarak bir karara varmışlardı. Ayrıca Semendire Eyalet Beyi Bâli Bey de daha evvelden edindiği bilgiler içinde düşmanın kuvveti, morali ve savaş usul ve kuralları hakkında bilgiler verdi. Sadrazam İbrahim Paşa (ordu kurmay başkanı yerinde) ile karargâh kurmakla görevli komutanların da fikirleri alınarak, tartışmalar sonucu düşünce birliğine varılarak bir harekât planı taslağı meydana getirdiler. Padişah da arz edilen planı uygun buldu ve tatbikatına karar verildi.


OSMANLI ORDUSUNUN HAREKÂT PLANI:

Osmanlı ordusu, Mohaç ovasının güneydoğusundaki bataklık bölgeye doğru gitmeyip, biraz daha batıdaki, düşmanı kuşatacak bir yer olan sırtlar gerisine yanaştırılacak,

Macarların çok güvendikleri zırhlı süvarilerinin hücumlarını kırmak için birbirine zincirlerle bağlanmış toplarla ateş ve engelleyici barikatlar kurulacak,

Daha evvelden hazırlanmış müstahkem mevzilerde bekleyen düşman ordusuna önce taarruz edilmeyecek, düşman taarruza teşvik edilecek. İlk saflara yerleştirilecek hafif piyadeler, düşman hücumlarını oyalama savaşlarıyla önce onları peşlerine takarak geriye, daha sonra yanlara çekilerek ve Macar ordusunun taarruzu merkeze doğru kanalize ettirilerek, düşman bir torba içine sokulmaya çalışılacak, bunun için her türlü hareket yapılacak. Bu tahakkuk edilince, Osmanlı ordusu her iki yandan ve merkezden taarruza geçilerek düşman kuvvetleri çevrilmeye çalışılacak. Daha evvelden düşmanın gerilerine düşülecek şekilde açık yanlarda gizli tertiplenen Akıncılar da düşmanın daha gerilerine düşecek şekilde harekete geçerek, düşman tam bir çember içine alınarak tamamını yok etmek üzere bütün tedbirler alınacak. Yapılacak bütün hareketler düşmana sezdirilmeyecek, gizli tutularak tam bir baskın sağlanacak.


MACAR ORDUSUNUN (Haçlı ordusunun) SAVAŞ HAZIRLIKLARI:

Osmanlılar tarafından savaş için yapılan hazırlıklar o kadar güzel gizlenmişti ki; Macar ordusu bu hazırlığın kendisine karşı olduğunu anlayamamış ve savaşa hazırlıkta geç bırakılmıştı. Boşuna zaman kaybetmişler, savaşın kendilerine karşı olduğunu öğrenince de iş işten geçmişti.

İtalyan prenslikleri, İngiltere Krallığı, Fransa Krallığı gibi birçok Avrupa devleti Şarlken’e karşı bir ittifak hazırlığı içinde bulundukları için, Şarlken bunun telaşı içinde kimseyi düşünecek halde değildi. Bütün düşüncesi Avrupa’da kendine karşı açılacak savaşa nasıl karşı koyacağı idi.

Şarlken’in kendi topraklarına göz diktiğini bildiklerinden acele anlaşan devletler, Mayıs 1526 tarihinde Şarlken aleyhine ittifak imza etmişler ve savaş hazırlıklarına da başlamışlardı. Şarlken kendi dertleriyle baş başa kaldığından, onun kışkırtıcılığından ve koruyuculuğundan yoksun olan Macarlar kendi kendilerine kaldıklarından başlarının çaresine bakmak zorunda kalmışlar ve ilk tedbir olarak, önce sınırlarını örtmek ve korumak için; Paltamani-Sava hattını savunmaya karar vermişlerdir. Macar Kralı Layoş, bu savaşın kazanılması için her türlü çareye başvuracağını söylemiş ve harekete geçmişti. Yalnız Macar ordusu (Haçlı ordusu) başkomutanının kim olacağı hakkında karara varılamıyordu. Macaristan eyaletlerinin idarecilerinden bir kısmına inanılmıyordu. Avusturya komutanlarından Nikolaszali’ye ordunun başkomutanlığı teklif edilmiş, fakat sonra kabul edilmemişti. Başkomutanlık görevinin verilmesi düşünülen Paleten, Tomori ve Japolya’dan da vazgeçilmişti.

Nihayet 2 Haziran 1526 günü çaresiz kalan Kral Layoş, başkomutanlığı üzerine almayı kabul edip o günden itibaren faaliyete geçerek kuvvet toplamaya ve ordunun bütün ihtiyaçlarını sağlamaya başladı.

Macaristan orduları için yığmak mahalli Tolma seçildi. Bütün ordunun burada toplanması kararlaştırıldı. Buna göre gereken emirler verildi. Kral Layoş da kuvvetleriyle yürüyüşe geçerek 6 Ağustos 1526 günü Tolma denilen yerin yakınındaki Sen Jorj kasabasına gelerek ordugâha geçti. Kısa zamanda yığmak mahalline diğer kuvvetler de gelmeye başladı. Birçok eyaletlerden papazlar, subaylar da geliyor, orduya katılıyorlardı. Macar ordusu derme çatma da olsa Tolma’da toplanabilmişti. Bu sırada Kral, askeri şûrayı toplantıya çağırdı. Yapılacak savaş için durum tartışması yapıldı. Komutanlardan bir kısmı Drava Nehri gerisine çekilmesini, Osmanlı ordusunu orada beklemesini öne sürüyorlar, Osmanlı ordusunun kuvvetinin kendilerinden zayıf olduğunu ileri sürüyorlardı. Macar ordusun zafere ulaşacağına inandıklarını söylüyorlardı. Bir diğer kısım komutanlar ise; ordunun Drava Nehri tarafına gitmeyip Polaten’e gidilmesini, Osmanlı ordusunu burada durdurmayı, burada başarıya ulaşılmazsa Hırvatistan’a çekilerek buradaki kuvvetlerle birlikte Avusturyalılar tarafından tahkim edilmiş savunma mevzilerinden faydalanılarak Osmanlı ordusunu ikiye ayırmayı, ayrı ayrı yenmeyi ileri sürüyorlardı. Fakat bazı Macar asilleri Polaten hareketini uygun bulmuyor, karşı çıkıyorlardı. Osmanlı ordusunun başında nasıl başkomutan olarak padişah bulunuyorsa, kralın da bütün Haçlı ordusunun başında bulunmasını istiyorlardı.

Kral son fikri uygun bularak kabul etti ve Osmanlılarla düşünülen yerde savaşmaya karar verildi.

16 Ağustos 1526 günü kral beraberindekilerle birlikte Bata’ya geldi. Piskopos Tomori’yi başkomutan, Japolya’yı da yardımcı komutan seçti. Savaşın Osmanlı ordusuyla MOHAÇ Ovası’nda açıkta yapılmasına, savaş yeri olarak da Mohaç kasabası güneyinde Nijniyat ile Kelküt köyleri arasındaki yerin seçilmesine ve burada derhal tahkimat kazılmasına, hendekler, engellemeler yapılmasına ve elden geldiği kadar müstahkem hazırlanmasına başlandı. Mevzinin sol yanı Tuna Nehri’ne dağıtılacak, sağ yanı ise mümkün olduğu kadar uzatılarak emniyet altına alınacaktı.


Macar Başkomutanlığının harekât planı:

Plan kısa ve kesindi...

Macar ordusu birinci hatta bulunan bütün birlikleriyle aynı zamanda taarruza başlayacak, bütün güçleriyle Osmanlı ordusunun üzerine atılacaklardı.

Çekilen Osmanlı ordusunun (çekileceğine inanıyorlardı) peşleri bırakılmayacak, bu sırada zırhlı süvarileri de savaşa sokularak Osmanlı ordularının gerilerindeki kademelerini de içine alacak şekilde bir çevirme yapılacak, çember içine alman Osmanlı ordusu tamamen yok edilecekti.

Macar Başkomutanlığı bu inanç içinde, beyinleri ve bedenleriyle planları hazırlamışlardı. Ve kesin zaferin kendi taraflarında olacağına o kadar inanmışlardı ki, bundan başka bir şeye ihtimal vermiyorlar ve bilhassa zırhlı süvarilerinin her türlü başkaldırmaya mukabele edeceklerine ve önlerine ne çıkarsa çıksın yakacaklarına, kıracaklarına güveniyorlardı.


SAVAŞ ALANININ YERİ:

Mohaç kasabası; Tuna Nehri’nin sağ kıyısında ve Çele suyunun Tuna Nehri’ne karıştığı yerden başlayıp Karaziça, Karayişçe Nehri ortasında son bulan 7500 metrekarelik bir ova kenarında yapılmıştır. Ovanın doğu tarafı Tuna Nehri’nin birçok kollarıyla sulanmış, birçok kanallar kurulmuş olmasına rağmen bataklık yerleri çoktur. Ovanın batısında 40 metrekare kadar yüksekliğinde bir tepe vardır. Üzerinde binalar, bir de kilise görülür. Osmanlılar bu tepeye Pusu Kilise adını koymuşlar. Baranyavar’dan Mohaç’a giden yol bu noktada ovaya ulaşmaktadır. Bu yolun bataklık araziye -yaklaştığı yerde de 5 metre kadar yükseklikte bir tepe vardır. Osmanlılar bu tepeye Türk Tepesi veya Hünkâr Tepesi adını koymuşlardır. Bu tepecikten ovanın Mohaç’a kadar olan kısmını görmek mümkün olmuyordu. Mohaç ovası; tarlalar, otlu meralar, kısmen ağaçlarla örtülü geniş bir sahadan ibarettir.


MOHAÇ MEYDAN MUHAREBESİ İÇİN OSMANLI ORDUSUYLA MACAR ORDUSUNUN SAVAŞ TERTİBATI


OSMANLI ORDUSUNUN SAVAŞ TERTİBATI:

Akıncı komutanlarından Bali Bey’in yakaladığı bir Macar esirinden öğrenildiğine göre, düşman ordusunun Mohaç ovasında olduğu kesinleşti. Yapılan keşiflerde; düşman kuvvetlerinin Mohaç ovasına yerleştiği ve savaş için tertip aldığı görüldü. Osmanlı ordusu da düşmana sezdirmeden yürüyüş kollarından açılarak savaş düzenine geçirildi.



HARP İÇİN TERTİBAT ŞÖYLE İDİ:

İleride hafif piyade birlikleri, onun gerisinde Sadrazam İbrahim Paşa komutasında Rumeli askerleri ve yeniçerilerle topçulardan oluşan bir kuvvet grubu, bu grubun gerisinde Behram Paşa komutasında 10.000 kadar yeniçeri, Anadolu askerleri ve topçulardan mürekkep bir grup bulunuyordu. Başkomutan Kanunî Sultan Süleyman, kapıkulu askerleri ve diğer topluluklardan geri kalan kuvvetlerle daha gerilerde yerini almış bulunuyordu. Sol yanda ağaçlıklar arasında gizlenmiş Bâli Bey akıncıları ve Hüsrev Bey akıncıları da düşman gerilerini hedef almış bulunuyorlardı. Ordu ağırlıklarının emniyetleri sağlanarak gerilerde bırakılmışlardı. Osmanlı ordusu savaş düzeni aldıktan sonra Kanunî Sultan Süleyman beraberinde Sadrazam İbrahim Paşa ve diğer büyük komutanlar olduğu halde askerlerini teşci ve teşvik etmek için alay alay dolaştılar. Padişah her alayın sancağı önüne geldiğinde ellerini yukarıya kaldırıyor ve dualara başlıyordu.

"Büyük Allah’ım! Bütün kudret senindir. İlâhi nusret ve tasarruf senindir. İnayet eyle, himaye eyle, bizleri utandırma Yarabbi... Düşmanı sevindirme ve zaferi bize nasip et" diyor. Gözyaşlarını tutamıyordu. Yeryüzündeki Müslümanların halifesinin bu içten duası çok tesirli oluyor, etraftakileri de ağlatıyordu. Bu durum askerin cesaret ve şecaatini kat kat artırıyor, hepsi bir ağızdan Allah’a, din uğrunda, vatan uğrunda canlarını seve seve feda edeceklerini haykırıyorlardı. Ve işte bu kudret, cesaret ve heyecan içinde Osmanlı ordusu savaşın başlamasını sabırsızlıkla bekliyordu.


MACAR ORDUSUNUN SAVAŞ TERTİBATINA GELİNCE:


Macarlar da harekât planlarına uygun olarak savaş tertip ve düzenlerini almış bulunuyorlardı: Birinci hatta 10.000 kadar piyade birliklerini yerleştirdiler, aralarına ve gerilerine toplarını mevzilendirdiler. Beheri 2.000 süvariden oluşan iki süvari tümenini yanlara verdiler. Sağ yan süvarileri tümen komutanlığına. Komutan Poletet’i verdiler. Sol yandaki süvari tümeninde Perini, merkezde Kral Layoş bulunuyordu. İkinci hatta süvari ve piyadelerden oluşan bir kuvvet bulunduruyorlardı. Piyadeler yanlara gönderilmişti. Süvari küvetleri 3 biner kişilik gruplara bölündü.

Her grup birbirinin gerisine tertiplendi. Bu hattın ilk kademesinde 3.000 süvari ile Tarça, Kartakuvi komutasında, onun da gerisinde 3.000 süvari Tratepe ile Silik komutasında, onun da gerisinde 3.000 süvari Drajifi komutasında, 1000 kadar süvari, 2000 kadar hafif piyade birliği de bu komutan emrinde tertiplenmiş bulunuyordu. Ayrıca ordu karargâhının korunması için de 2000 savaşçı ayrılmıştı. Birlikler yerlerini alır almaz Kral Layoş beraberindeki Plate, bütün kıtaları dolaşarak Osmanlılara meydan okuyan konuşmalar yaptı. Askerine cesaret ve moral verdi. Ordunun Başkomutanı Tomori ve onun yardımcısı Estergon Piskoposu Zapolya ve daha birçok piskoposlar da bu gurupta yer almışlardı. Macar ordusu da savaş tertiplerini aldıktan sonra savaşın başlamasını sabırsızlıkla beklemeye başladılar.


MOHAÇ MEYDAN MUHAREBESİ






26 Ağustos 1526 sabahı, Mohaç ovasına hafif yağmur taneleri düşmekte olup öğle vaktine kadar ovada sükûnet hâkimdi. Fakat hemen sonra korkunç bir karaltı ile insana dehşet veren bir fırtına koptu. Ortalığı toz duman kapladı. Ayakta durmak bile güçleşti. Macar ordusundaki birçok asker günlerdir ayakta kaldıklarından çok yorgun görünüyorlardı. Bu hava şartları altında her halde Osmanlı ordusu taarruza kalkmaz deyip dinlenmeyi düşünürken, Osmanlı komutanlarından Bâli Bey kuvvetlerinin tam düşman gerilerini hedef tutan hareketleri görüldü. Macar komutanlarından Baturi, ufukta hayal meyal görülen Osmanlı süvarilerinin ordugâhlarını taciz etmek için gönderilmiş olacağını sanarak, kraldan aldığı emirle Komutan Ratke’nin yanına süvari kuvveti katarak. Osmanlı süvarilerinin uzaklaştırılmasını, sonra cepheye dönmesini, yerini almasını emretti. Bu sıralarda Osmanlılar cephesinde kıpırdanmalar görüldü. Akşama iki saat kadar bir zaman vardı. Ama Osmanlı ordusu bütün cephede ilerlemeye başlamıştı. Bu suretle ilk taarruz hareketi Osmanlılardan başladı. Sadrazam İbrahim Paşa komutasındaki ikinci hat birlikleri kendi cephelerine isabet eden düşmana taarruza geçmişlerdi. Bâli ve Hüsrev Beyler de komuta ettikleri süvari tümenleriyle düşmanın sağ yanından gerilerine doğru çevirme kuşağını tamamlamaya çalışıyorlardı.

Macar Başkomutanlığı; Osmanlı ordusunun bütün cepheden taarruza kalktığım görünce, derhal karşı koymaya başladılar. Önce toplarla başladılar, fakat toplar menzillerinin kısalığı dolayısıyla Osmanlılar üzerinde hiçbir tesir yapamadılar. Daha sonra onlar da karşı taarruza geçtiler. Ortadaki Macar kuvvetleri önce Rumeli kuvvetleri üzerine saldırdılar. Bu cephedeki Osmanlı kuvvetleri (plan icabı) yavaş yavaş yanlara ve gerilere doğru çekilmeye başladılar.

Peçevi tarihi ise; Başkomutan Tomori’nin Sadrazam İbrahim Paşa kuvvetleri önünde zincirlerle birbirine bağlı top ateşleri, aynı zamanda piyadelerin tüfekleriyle yaralanan ve ölen Macarlara aldırmaksızın açılan bir gedikten merkeze doğru saldırıya devam ettiğini yazmaktadır. Bu durumu gören Palemin’in kardeşi Andre Abaturi, Osmanlı kuvvetlerinin yanlara ve geriye çekildiklerini görünce gözlerine inanamamış, bir de Başkomutan Tomori’nin kuvvetlerini coşku içinde Osmanlıların cephe merkezi içlerine doğru ilerlediklerini görmüş,

— Düşman kaçıyor, kazandık, kazandık diye bağırmaya başlayınca bu sevinç feryatlarını duyan, yedektekiler dâhil bütün Macar ordusu süvarileri hep birlikte ileri atılarak kazandıklarını sandıkları zaferin sonucunu almak üzere boşluktan merkeze doğru ilerlemeye başlamışlar. Yalnız bütün Macar süvari birliklerinin, Macar ordusu başkomutanının veya kralın emriyle mi bu saldırıya kalktıkları, yoksa savaşın kazanıldığı zannına kapılarak başıboş olarak mı saldırıya geçtikleri öğrenilemedi. Bu süvarilerin saldırısıyla artık savaşın bir komuta içinde sevk idaresinde imkân kalmadığı aşikârdı. Macar süvarilerinin, düzenli bir savaş tertibi almış olan ikinci Osmanlı hattı üzerine saldırmaları ve yine birkaç süvari birliğinin derinlikte padişahın bulunduğu kısma kadar ilerleyebilmeleri onlara çok pahalıya mal oldu. Hepsi kapıkulu askerlerince karşılanıp yok edildiler. Macar süvarileri tüfeklerini çok iyi kullanan Osmanlı piyadeleriyle, araba ve zincirlerle birbirine bağlı toplara çarptılar. Önü açılan topçunun ateşleri karşısında çok kayıplar verdiler. Bu ateşlere rağmen adım adım da olsa ilerlemeye çalışmaları ile iki taraf arasında kan kokusu, barut kokusu karışıyor, ölenlerin hırıltıları, yaralananların canhıraş feryatları, Osmanlı mehterhanesinin vaveylayı andıran kahramanlık marşları büyük sesler çıkaran davullar, kösler, zurna, krenay sedaları, bayrakların dalgalanması, kılıç, mızrak şakırtıları, atların kişnemeleri, topların çıkarttığı büyük gürültü etrafa dehşet meydana getiriyordu. Bir tarafta süvariler karşılıklı çarpışırken, diğer taraftan piyadelerin isabetli ateşleri düşmanı yere seriyordu. Savaş alanında kıyametler kopuyordu. Savaş böyle devam ederken, savaş alanında birden bire korkunç bir sessizlik meydana geldi. Macar süvarileri şaşkın, şuursuz panik halinde oraya buraya koşuyorlar, ne yapacaklarını bilemiyorlardı.

Cephenin ortasından süvarilerinin başarılı ilerlemelerine aldanarak hücuma katılan Macarların elindeki bütün kuvvetleri Osmanlı Başkomutanlığı’nın istediği, kanalize harekâtının başarıya ulaşmasını sağladı. Açılan bu torbaya girmeleri mümkün kılındı. Macar ordusunun sağ yanında ağaçlar arasında saklanmış Bâli ve Hüsrev Beylerin akıncı tümenlerinin gerilerden Macar ordusunun çekilme yollarını kapadığı da anlaşılınca Macar ordusu kendisini çepeçevre Osmanlı ordu kuvvetlerinin arasında buldu. Bu hali gören Macar orduları Başkomutanı Tomori son bir gayretle toparlayabildiği kuvvetlerle, Osmanlı ordusunun sağında bulunan Sadrazam İbrahim Paşa kuvvetlerine saldırmayı denedi. Hâlbuki Osmanlı ordusu gayet geniş bir cephe kurmuş, Mohaç ovasını boydan boya tutmuş hiçbir boşluk bırakmamıştı. Hele Bâli ve Hüsrev Beylerin komuta ettikleri akıncı tümenlerinin çemberi daraltmaları, Macar ordusunu bir ateş çemberi içine atmıştı. Bu durumdan kurtulmak için Macarlardan ayakta kalabilenler can havliyle kendilerini Tuna Nehri’ne atmayı denediler. İşte o sırada Osmanlı ordusu her iki yandan ve cepheden, geriden mükemmel bir ateş desteğine dayanarak taarruza başladılar. Çaresiz kaldıkları için canlarını kurtarmaktan başka bir şey düşünmeyen Macarlar bu sefer de kendi zırhlı süvarilerinin üzerlerine düştüler. İşte bu hengâme içinde Tuna bataklıklarına sürüklendiler. Osmanlı ordusu düşmanın bu perişan durumu karşısında aslanlar gibi vuruşuyor, önlerine çıkanları kılıçla, mızrakla, balta ile ve açtıkları ateşlerle yerlere seriyorlardı. Bu kısacık zaman içinde bir de baktılar ki öldürecek düşman kalmamış, ya kılıçlar altında ya da bataklıklarda koca Macar ordusu bir anda yok olmuştu. Bu müthiş çarpışmalar sonucunda düşman ordusundan 25.000’den fazla ölü yerlerde yatıyor, 20.000’e yakın Macar da esir edilmiş bulunuyordu. Savaş boyunca devam eden şiddetli fırtınadan faydalanan pek az bir düşman ancak kaçabilmişti. Bu dehşetli savaş süresince pek çok Macar komutanı, asilzadeleri, Başkomutan Tomori de dâhil ölüler arasında bulunuyordu. Başkomutan Tomori’nin başı gövdesinden ayrılarak bir mızrağın ucuna takılmış, askerler arasında dolaştırılarak teşhir edilmişti. Bu savaşta Osmanlıların kayıpları yok denecek kadar azdı.

Kral Layoş savaşı kaybettiğini acı içinde görmüş, beraberindeki çok az koruyucusuyla Budin istikametinde kaçmaya başlamıştı. Çele suyuna yaklaştığında arkasına bakmış ve pek az kişinin kendisini takip ettiğini görmüş kahrolmuştu. Çele suyu her yerinden geçit veren, derinliği olmayan bir nehirdi. Fakat bu son günlerde ardı arkası kesilmeyen yağmurlar yüzünden Tuna Nehri’nin fazla suları bu nehri de yükseltmişti. Kral Layoş, tam karşı kıyıya geldiğinde atı çok yorgun olduğundan bütün çabalamalarına rağmen bir türlü kıyıya çıkamıyordu. Sendeliyor, çabalıyor ama bir türlü karaya ayak basamıyordu. Sonra at birden bire geriye yıkılarak kralla birlikte bataklığın içine yuvarlandı ve kayıplara karıştı. Kralın be*raberinde Obalt Zateviçku da bulunuyordu. Bu hadise onun gözleri önünde oldu. Obalt canını kurtarıp Budin’e gidebildiği zaman, Macar ordusunun yenilişini ve kiralın feci ölümünü oradakilere anlattı.

Mohaç savaşı o derece parlak ve şanlı bir zaferle sonuçlanmıştı ki, durumdan coşan Padişah, "Artık burada durulmaz, hedef Budin" emrini vererek, ordusunu kaçabilenleri takibe geçirmek istemişti. Ama zaman buna imkân vermiyordu. Çünkü her taraf kararmıştı. Mecburen takibe ara verildi. O geceyi bütün ordu savaşa hazır durumda geçirdi. Karanlıkla beraber dehşetli bir yağmur da başlamıştı. Çadırlar kurulmamış yere yatmaya da çamur müsaade etmemiş, ordu geceyi atların sırtında geçirmek zorunda kalmıştı. 27 Ağustos 1526 günü parlak bir güneşle başlamış, her taraf pırıl pırıldı. Sanki tabiat Osmanlıların zaferine katılmış hissini veriyordu. Bu gün savaş alanındaki ölüler ve şehitler gömüldü, yaralıların bakımı yapıldı. Padişah otağ-ı hümayunu ve askerlerin çadırları kuruldu. Padişah’ın çadırı önüne muazzam bir taht kuruldu. Padişah Kanunî burada yerini aldı. Tebrikleri kabul etti. Allah’a hamd-ü senalarda bulundu. Sırasıyla vezirler, komutanlar, büyük rütbeli erkân, Padişah’ın önüne gelerek zaferi kutladılar. Padişah da kendilerine yaptıkları kahramanlık ve üstün başarılardan dolayı nişanlarla taltif etti. Bazılarına da hil’atlar giydirdi. Bu esnada Pa*dişah mehteri devamlı Nevbet vuruyor, hamasi marşlar çalıyordu. Askerler de sevinç içindeydiler. Sonra bütün devletlere ve memleket içi eyaletlere zafernameler gönderildi. Nihayet 2 saat gibi kısa bir süre içinde, Kanunî Sultan Süleyman’ın deha, sevk ve idaresi komutan ve askerlerinin kahramanca çarpışması sonucu Macar ordusunun bütünüyle yok edilmesi dünyada hayranlık uyandırdı. Padişah muzaffer ordusuyla Budin üzerine yürüyüşe geçti. Macaristan’ın başşehri olan Budin halkı, ordularının yok oluşunu öğrendikleri halde krallarının ve bu savaşta ölen evlatlarının yasını tutmadan şehrin anahtarını padişaha teslim ettiler.





Üye Profil Bilgileri



KARAKARTAL!
OConner isimli Üye şimdilik offline konumundadır   Alıntı ile Cevapla
Cevapla

Seçenekler Arama
Stil

Yetkileriniz

Benzer Konular
Konu Konuyu Başlatan Forum Cevaplar Son Mesaj
Vettel'in evinde ilk zaferi LiveYourLifes Diğer Spor Dalları 0 24 Temmuz 2013 01:27
Alan adı zaferi! Dexter Bilim ve Teknoloji 0 22 Temmuz 2013 11:34
Mohaç Muharebesi Kheron Serbest Bölüm 0 26 Haziran 2013 21:46
İnancın zaferi! ALL STAR Trabzonspor 0 27 Mayıs 2013 08:49
18 Mart Çanakkale Zaferi Gandalf Kutlamalar 1 24 Mart 2013 00:02

Tüm Zamanlar GMT +3 Olarak Ayarlanmış. Şuanki Zaman: 00:09.

Sistem Bilgileri Bilinmesi Gerekenler
Powered by vBulletin® Version 3.8.4
Copyright ©2000 - 2017, Jelsoft Enterprises Ltd.
Search Engine Optimization by vBSEO 3.6.1
User Alert System provided by Advanced User Tagging v3.1.0 (Lite) - vBulletin Mods & Addons Copyright © 2017 DragonByte Technologies Ltd. Runs best on HiVelocity Hosting.
Lütfen Sorunlarınızı Buradan Bize Bildiriniz.

Sitedeki Tüm Paylaşımların Sorumlulukları Paylaşım Sahiplerine Aittir.
Soru Ve Sorunlarınız İçin Lütfen İletişim Bölümünü Kullanınız
Tema Tasarımı ForumZero.Net - Foxin


1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 32 33 34 35 36 37 38 39 40 41 42 43 44 45 46 47 48 49 50 51 52 53 54 55 56 57 58 59 60 61 62 63 64 65 66 67 68 69 70 71 72 73 74 75 76 77 78 79 80 81 82 83 84 85 86 87 88 89 90 91 92 93 94 95 96 97 98 99 100 101 102 103 104 105 106 107 108 109 110 111 112 113 114 115 116 117 118 119 120 121 122 123 124 125 126 127 128 129 130 131 132 133 134 135 136 137 138 139 140 141 142 143 144 145 146 147 148 149 150 151 152 153 154 155 156 157 158 159 160 161 162 163 164 165 166 167 168 169 170 171 172 173 174 175 176 177 178 179 180 181 182 183 184 185 186 187 188 189 190 191 192 193 194 195 196 197 198 199 200 201 202 203 204 205 206 207 208 209 210 211 212 213 214 215 216 217 218 219 220 221 222 223 224 225 226 227 228 229 230 231 232 233 234 235 236 237 238 239 240 241 242 243 244 245 246 247 248 249 250 251 252 253 254 255 256 257 258 259 260 261 262 263 264 265 266 267 268 269 270 271 272 273 274 275 276 277 278 279 280 281 282 283 284 285 286 287 288 289 290 291 292 293 294 295 296 297 298 299 300 301 302 303 304 305 306 307 308 309 310 311 312 313 314 315 316 317 318 319 320 321 322 323 324 325 326 327 328 329 330 331 332 333 334 335 336 337 338 339 340 341 342 343 344 345 346 347 348 349 350 351 352 353 354 355 356 357 358 359 360 361 362 363 364 365 366 367 368 369 370 371 372 373 374 375 376 377 378 379 380 381 382 383 384 385 386 387 388 389 390 391 392 393 394 395 396 397 398 399 400 401 402 403 404 405 406 407 408 409 410 411 412 413 414 415 416 417 418 419 420 421 422 423 424 425 426 427 428 429 430 431 432 433 434 435 436 437 438 439 440 441 442 443 444 445 446 447 448 449 450 451 452 453 454 455 456 457 458 459 460 461 462 463 464 465 466 467 468 469 470 471 472 473 474 475 476 477 478 479 480 481 482 483 484 485 486 487 488 489 490 491 492 493 494 495 496 497 498 499 500 501 502 503 504 505 506 507 508 509 510 511 512 513 514 515 516 517 518 519 520 521 522 523 524 525 526 527 528 529 530 531 532 533 534 535 536 537 538 539 540 541 542 543 544 545 546 547 548 549 550 551 552 553 554 555 556 557 558 559 560 561 562 563 564 565 566 567 568 569 570 571 572 573 574 575 576 577 578 579 580 581 582 583 584 585 586 587 588 589 590 591 592 593 594 595 596 597 598 599 600 601 602 603 604 605 606 607 608 609 610 611 612 613 614 615 616 617 618 619 620 621 622 623 624 625 626 627 628 629 630 631 632 633 634 635 636 637 638 639 640 641 642 643 644 645 646 647 648 649 650 651 652 653 654 655 656 657 658 659 660 661 662 663 664 665 666 667 668 669 670 671 672 673 674 675 676 677 678 679 680 681 682 683 684 685 686 687 688 689 690 691 692 693 694 695 696 697 698 699 700 701 702 703 704 705 706 707 708 709 710 711 712 713 714 715 716 717 718 719 720 721 722 723 724 725 726 727 728 729 730 731 732 733 734 735 736