Forum Zero - Türkiyenin En İyi Online Oyun Forumu

   


Go Back   Forum Zero - Türkiyenin En İyi Online Oyun Forumu > Eğitim Dünyası > Genel Okul Ansiklopedisi

Genel Okul Ansiklopedisi Okul ile ilgili bazı elementler ve sorular, sorunlar


Amza Ablayev

Genel Okul Ansiklopedisi


Cevapla
 
LinkBack Seçenekler Arama Stil
Alt 08 Kasım 2013   #1
Foxout - ait Kullanıcı Resmi (Avatar)
Üye Profil Bilgileri
Üyelik tarihi: 26 Nisan 2012
Mesajlar: 6.439
Konular: 4126
Rep Puanı: 104488
Rep Gücü: 6445
Rep Derecesi : Foxout has a reputation beyond reputeFoxout has a reputation beyond reputeFoxout has a reputation beyond reputeFoxout has a reputation beyond reputeFoxout has a reputation beyond reputeFoxout has a reputation beyond reputeFoxout has a reputation beyond reputeFoxout has a reputation beyond reputeFoxout has a reputation beyond reputeFoxout has a reputation beyond reputeFoxout has a reputation beyond repute
Aldığı Teşekkürler: 240
Ettiği Teşekkürler: 712
Standart Amza Ablayev

Amza Ablayev

AMZA ABLAYEV
(1922–1998)
Yayına Hazırlayan:
Elvira MAHSUDOVA

Amza Ablayev Milliy arekette çoq yıl sıldırğı bir fikrinen yaşağan ve areket etken eñ iradeli iştirakçilerden biridir. O, altmışıncı yıllarnıñ ekinci yarısında, endi partiya azası ve oca olaraq işlegen bir devirde, Halq areketine qoşuldı. Tez vaqıtta özü yaşağan Yangıyul şeeri ve onıñ etrafındaki qasabalarda semetdaşlerimiz arasında teşebbüsçiler gruppasını teşkil etti. O, bunün ittifaq merkeziy gruppa vekilleri arasında eñ işançlı iştiraqçilerden biri edi.

Amza Oca 1922 senesiniñ Mayıs 22-sinde Aluşta rayonınıñ Korbekul koyünde doğdı. Bu, Qırımda, Bolşeviklerin öz akimiyetini tiklegen devir edi. Aradan çoq keçmey, kozboyama, koylülerni aldamaq içen ortağa sürülgen NEP deviri de bite. Bu arada öz işbirliği ve becerikliği neticesinde biraz belini doğrultğan, kendi emegile eki at, bir sığır sahibi oldan koylülerge qarşı qırğınlıq başlandı. Koyde birine “kulak “, digerine ise “ kulak quyruğu “ dep, mal – mülkünü tutıp alıp, koyden quvalap başlaylar. Amza Ocanın babası da, 1929 senesine, babasından qalğan çeyrek ektar bağnı özü işlegen, endi at – araba peyda etken bir insan edi. Şunıñ içen de “koynı kulaqlardan temizlev areketi” otkerilgende, Amza Ocanıñ babasıda kulaklar cetveline tüşti. Lâkin Amza Ocanıñ babasınıñ bütün qabaati baylıqta degil de, satıp – savunıp yaqında at araba peyda etkeninde kommunağa kirmeyip, öz ocalığını özü idare etmek istegeniñden edi.

1929 senesiniñ kuzünde,, Amza Ablayevin ailesi Uralğa sürgün etildi. Bu facialı taqdirden yedi yaşına yetken Amzanı eniştesi Yakub Tıraç saqlap kaldı. Lakin Bolşevik teşviqatına uyğan koy aktivi “kulak “ balası dep, onı koyde sığdırmadı. Mektepten çıqardı. Eniştesi de kulak balasına merhamet kostergeni içen olardan sitem işite berdi.

Becerikli bir kişi bolan Abla, 1930 senesiniñ kuzünde, ondan biraz vakıt Ozbekistanğa sürgün etilgen koydeşlerineñ bağlandı. 1932 senesiniñ kuzünde ise koyden aqsız çığarılğan bunün qoranta azalarını Özbekistan’da , Qavunçı qasabasında topladı. Korbekul de Yaqub eniştesiniñ ailesinle qalğan Amza da Qavunçı daki ailesini bu sene qelip tapa. Amza, mında 1942 senesi orta mektepni bitire. Lakin, bu mektepni bitirgen kunü aliy oquv yurtuna oqumağa değil de, Sovet ordusuna mecburiy hizmetke çağırıldı. 1942 – 1945 seneleri, uç yıl devamında, ekinci cian cenkiniñ en şiddetli cenk meydanlarında top nişanı mergini, topçılar qumandanı olaraq, mesul noqtalarda bulındı. Altı kere yaralandı. Ana – babası 1942 – 1945 yılları arasında eki kere onıñ qattı vuruşlarda elâk olğanı aqqında qara qağıt aldılar.

1946 senesiniñ baarında arbiy hizmetten boşap, Özbekistanğa, ailesine qaytıp kelgen Amza Ablayev açlıq, hastalıq,asker zulmü altında ölup biteyetğan tuvgan halkınıñ ağır, muşkül vaziyetini kordü. Bu kunlerini hatırlap Amza Oca aradan çoq yıllar keçken soñ; - “men mektep ve ondan soñki askerlik yıllarımda öz ailemizniñ çekken ağır sürgünlük azaplarını bir derece unutqan edim. Askerlikten kelgen soñ, kaçan bir sebepsiz vatanından quvalanğañ, bu yat memlekette açlıqtan, hastalıktañ, horluqtan olgen balaçıqlarnı, çaresiz qartlarnı, qadınlarnı kordım, ondan soñ men bu devletke hoş baqmadım, “ – dey edi. Amzanıñ bu qorqunç tüş qalabalığına aşağan yılları boş qeçmedi. O, askerlikke qadar özü tasil alğan mektebinde ocalıq etip başladı. Onda da, Sovet qururunu maktayacak dersleri degil de, siyaset ve yalanneñ bağı olmağan matematika derslerini bermeğe razı boldı. Aynı zamanda ğiyabiy şekilde oqumağa enstitüye kirdi. Amza Oca öz işini namuslı alıp barğan bir insan olaraq, tez vaqıtta çevresinde, umumen Tatar cemaatnıñ ögünde buyuk ürmetke nail oldı.

Taşkent – Semerkant yolu üstündeki Qavunçlı qasabası cenk vaqtında buraya yerleşenler ve sürgün etilgenler esabında ealisi ve sanayi qurucılığı ceetinden tez östi, ellinci yıllarnıñ başlarında şeer derecesine koterilip, Yangıyul adını aldı. Şeerniñ özünde ve etrafındaki qasabalarda pek çoq qırım Tatarı yaşay edi. 1953 senesiniñ kuzünde olarnıñ arasında ğayrıdan atanğa qaytuv aqqında laflar koterildi. Bu meselenen Amza Oca da meraqlana edi. 1956 senesiniñ soñlarında Amza Oca; Ceppar Akimov, Bekir Osman ve Mustafa Selimov aqqında laf eşitmeye başladı. Çoq qeçmeden Mustafa Selimovnen tanış oldı, Bekir Osmanovnen korüşmek imkanını buldı. Bu qunden başlap, Amza Qırım Tatar Milliy Areketi iştirakçileriniñ sıralamasında ilklerden ve davanıñ sonuna qadar sadıq qalğanlardan biri oldı.

Ceppar Akimov ve Mustafa oca Halilovnıñ eñ yaqın safdaşlarından biri oldan Amza Oca millet vekili olaraq, halq adından yazılğan arizalarneñ birkaç qere Moskvağa, KPSS Merkeziy komitetke bardı. O, Rus. Özbek ve tatar tillerini yahşi bilgen yüksek medeniyetli ve bilgili oca olaraq, çoq kereler halq adından yuqarı orğanlarğa yollanacaq arizalarnıñ hazırlanmasına aktiv iştiraq etti. Partiya ve ukümet neşir organlarınıñ toplantılarında sobette bulunıp, halqımıznıñ çekken aqsız eziyetlerine ve oña qarşı yapılğan areketlerge, tuvgan yurtunda milliy, medeniy abidelerge nisbeten yapılğan vandallıqlarğa qarşı şiqayet qarşılıq bildirdi. Amza Ablayev Oca olaraq, Qırımtatar balalarınıñ ana tilinden tasil aluvu munasebeti ile qaç kereler devlet maarif idarelerine şahsiy mektupları, ana babalar adından kollektiv arizaları esasında muracaatları teşkilandırdı.

1959 senesinden 1987 senesine qadar Amza Ocanıñ evi defalarca tıntıldı. Hususan 1966 – 1970 seneleri Amza Ocanıñ areketlerini partiya kısımlarında, ocalar kollektivinde bir qaç kere muzakere etip, tembileyler ve tazirler berip işten aydamaq tedbirineñ qorquta ediler. Onı partiya saflarından çıqardılar. Lakin o, boyle şantaja berilmey, areketlerini ep devam etti.

Amza Oca Ablayev, insan aqlarını qoruyıcı Moskvalı arkadaşlarıneñ bağlangeñ semetdeşlerden biri edi. O, milletperver yazıcı Koster’in,cemaatçi – Pisarev ve diğerlerinen şahsen mektuplaşır. Moskva’ da oldığı zaman mıtlaka olarneñ korüşir edi. Amza Ocanın halq areketine sadık, ısrarlı areketleri Devlet telükesizliği Taşkent ulke idaresiniñ kadimi Svalov adlı bir alçaq erifni pek zıtlandıra edi. Onıñ teşebbüsüneñ Amza Oca acele surette Alıp ketildi. Orada gecelerneñ sorgulana. Ama sabasına serbest bırakıla edi.

Amza Oca Milliy areket işlerinde endi ösip yetken, oqumış yaşlarnı azırlamaq meselesine buyuk dikkatle baqa edi. 1972 – 1976 seneleri, özü bayağı yaşlanmış olğanına baqmadan, daima yaşlar arasında ola edi. Qızıl Meydanda ki numayişler vaqtında yaşı 80 – tan otke, sağlığı osallaşğan Amza Oca bu vaqialarnıñ sonuna qadar yaşlarğa ornek oldı.

Amza Ablayev, 1989 senesinde balalarnı ve torunlarnı alıp Qırımğa qayttı. Ayatınıñ sonuña qadar Halq areketinde, cemaat işlerinde faal iştirak etti. Milliy areket veteranları Cemiyeti Prezidiumnıñ azası olup saylandı. O, 1998 senesiniñ 10 Eylül tarihinde vefat etti.

Not: Bu yazı İdris Çelebi – oğlu Asanın “Adalet Kureşi Saflarında” isimli kitabında yayınlanmış olup, KALGAY Dergisinin, Ekim – Kasım - Aralık 2004, Sayı: 34, Sahife 10 – 11’ ten alınmıştır






Foxout isimli Üye şimdilik offline konumundadır   Alıntı ile Cevapla
Cevapla

Seçenekler Arama
Stil

Yetkileriniz

Tüm Zamanlar GMT +3 Olarak Ayarlanmış. Şuanki Zaman: 14:36.

Sistem Bilgileri Bilinmesi Gerekenler
Powered by vBulletin® Version 3.8.4
Copyright ©2000 - 2017, Jelsoft Enterprises Ltd.
Search Engine Optimization by vBSEO 3.6.1
User Alert System provided by Advanced User Tagging v3.1.0 (Lite) - vBulletin Mods & Addons Copyright © 2017 DragonByte Technologies Ltd. Runs best on HiVelocity Hosting.
Lütfen Sorunlarınızı Buradan Bize Bildiriniz.

Sitedeki Tüm Paylaşımların Sorumlulukları Paylaşım Sahiplerine Aittir.
Soru Ve Sorunlarınız İçin Lütfen İletişim Bölümünü Kullanınız
Tema Tasarımı ForumZero.Net - Foxin


1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 32 33 34 35 36 37 38 39 40 41 42 43 44 45 46 47 48 49 50 51 52 53 54 55 56 57 58 59 60 61 62 63 64 65 66 67 68 69 70 71 72 73 74 75 76 77 78 79 80 81 82 83 84 85 86 87 88 89 90 91 92 93 94 95 96 97 98 99 100 101 102 103 104 105 106 107 108 109 110 111 112 113 114 115 116 117 118 119 120 121 122 123 124 125 126 127 128 129 130 131 132 133 134 135 136 137 138 139 140 141 142 143 144 145 146 147 148 149 150 151 152 153 154 155 156 157 158 159 160 161 162 163 164 165 166 167 168 169 170 171 172 173 174 175 176 177 178 179 180 181 182 183 184 185 186 187 188 189 190 191 192 193 194 195 196 197 198 199 200 201 202 203 204 205 206 207 208 209 210 211 212 213 214 215 216 217 218 219 220 221 222 223 224 225 226 227 228 229 230 231 232 233 234 235 236 237 238 239 240 241 242 243 244 245 246 247 248 249 250 251 252 253 254 255 256 257 258 259 260 261 262 263 264 265 266 267 268 269 270 271 272 273 274 275 276 277 278 279 280 281 282 283 284 285 286 287 288 289 290 291 292 293 294 295 296 297 298 299 300 301 302 303 304 305 306 307 308 309 310 311 312 313 314 315 316 317 318 319 320 321 322 323 324 325 326 327 328 329 330 331 332 333 334 335 336 337 338 339 340 341 342 343 344 345 346 347 348 349 350 351 352 353 354 355 356 357 358 359 360 361 362 363 364 365 366 367 368 369 370 371 372 373 374 375 376 377 378 379 380 381 382 383 384 385 386 387 388 389 390 391 392 393 394 395 396 397 398 399 400 401 402 403 404 405 406 407 408 409 410 411 412 413 414 415 416 417 418 419 420 421 422 423 424 425 426 427 428 429 430 431 432 433 434 435 436 437 438 439 440 441 442 443 444 445 446 447 448 449 450 451 452 453 454 455 456 457 458 459 460 461 462 463 464 465 466 467 468 469 470 471 472 473 474 475 476 477 478 479 480 481 482 483 484 485 486 487 488 489 490 491 492 493 494 495 496 497 498 499 500 501 502 503 504 505 506 507 508 509 510 511 512 513 514 515 516 517 518 519 520 521 522 523 524 525 526 527 528 529 530 531 532 533 534 535 536 537 538 539 540 541 542 543 544 545 546 547 548 549 550 551 552 553 554 555 556 557 558 559 560 561 562 563 564 565 566 567 568 569 570 571 572 573 574 575 576 577 578 579 580 581 582 583 584 585 586 587 588 589 590 591 592 593 594 595 596 597 598 599 600 601 602 603 604 605 606 607 608 609 610 611 612 613 614 615 616 617 618 619 620 621 622 623 624 625 626 627 628 629 630 631 632 633 634 635 636 637 638 639 640 641 642 643 644 645 646 647 648 649 650 651 652 653 654 655 656 657 658 659 660 661 662 663 664 665 666 667 668 669 670 671 672 673 674 675 676 677 678 679 680 681 682 683 684 685 686 687 688 689 690 691 692 693 694 695 696 697 698 699 700 701 702 703 704 705 706 707 708 709 710 711 712 713 714 715 716 717 718 719 720 721 722 723 724 725 726 727 728 729 730 731 732 733 734 735 736